Ezechiel 38 en 39 vormen een van de meest besproken profetische gedeelten in het hele Oude Testament. De tekst beschrijft een aanval op het herstelde Israel door een coalitie van volkeren, aangevoerd door "Gog uit het land Magog, de vorst van Mesech en Tubal". Bijbeluitleggers hebben door de eeuwen heen geprobeerd deze geografische namen te identificeren met concrete landen of volken. In de twintigste en eenentwintigste eeuw heeft die interpretatie nieuwe urgentie gekregen door de geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten en de rol van Rusland in de regio.
De identificatie van Gog met Rusland gaat terug op vroege bijbelcommentatoren die de geografische namen in Ezechiel 38 in verband brachten met gebieden ten noorden van Israel. "Zet uw gezicht naar Gog, uit het land Magog, de opperste vorst van Mesech en Tubal" (Ezechiel 38:2), schrijft de profeet. Het woord "Rosh" dat in sommige vertalingen als "opperste" of "hoofd" vertaald wordt, is door sommige exegeten als eigennaam gelezen, wat ze in verband brachten met Rusland. Die interpretatie is niet onomstreden, maar ze heeft een lange traditie in de gereformeerde en dispensationele theologie.
De coalitie van Ezechiel
Ezechiel 38 noemt een reeks bondgenoten die samen met Gog optrekken: Perzie (het huidige Iran), Cus (Sudan of Ethiopie), Put (Libie), Gomer en Bet-Togarma. Opvallend is dat de profeet uitdrukkelijk zegt dat dit zal plaatsvinden "in het laatste der dagen" en dat Israel op dat moment "een land bewoont dat van zijne vijanden gerust is, dat veilig woont" (Ezechiel 38:8,11). Dat beschrijving van een vredig Israel dat plotseling wordt aangevallen, staat haaks op de huidige situatie van voortdurende conflicten en dreigingen. Exegeten zijn het niet eens over de vraag of het om een nog komende toestand gaat of om een situatie die geleidelijk zal aanbreken.
Wat opvalt is dat de landen die Ezechiel noemt als bondgenoten van Gog, grotendeels overeenkomen met de landen die in de moderne geopolitiek worden geassocieerd met anti-Israelische sentimenten en militaire dreiging richting Israel. Iran is openlijk vijandig tegenover de staat Israel en heeft meerdere keren de vernietiging ervan aangekondigd. Dat die regio's al in de zesde eeuw voor Christus als potentiele bedreigingen voor Israel werden aangewezen, geeft te denken.
Gods ingrijpen
Ezechiel 38 en 39 beschrijven niet alleen de aanval van Gog, maar ook een dramatisch goddelijk ingrijpen. God zelf verdedigt Israel: er komt een grote aardbeving, de vijanden keren zich tegen elkaar, er valt hevige regen en vuur van de hemel. Het oogmerk van dit alles, zo stelt de tekst nadrukkelijk, is dat de volken zullen erkennen dat God de God van Israel is.
Voor wie de teksten van Ezechiel wil bestuderen, biedt de online Bijbel via debijbel.nl toegang tot meerdere Nederlandse vertalingen, waaronder de NBV21 en de Herziene Statenvertaling, naast uitgebreide achtergrondinformatie bij de tekst.
Actualiteit van de profetie
Stichting Vrienden van Israel roept op tot een nuchtere maar serieuze studie van deze profetische teksten. Overhaaste identificaties van actuele leiders met Gog zijn altijd een risico geweest in de profetische theologie, en de geschiedenis kent talloze mislukte voorspellingen op dit gebied. Tegelijk mag de ernst van de teksten niet worden gereduceerd tot historische curiositeit. De bijbelse profetie over Israel verdient een eerlijke, Schriftgetrouwe bestudering. Zie ook het artikel over Israel in de internationale politiek voor bredere context.