Israel is het enige land in het Midden-Oosten dat consistent wordt aangeduid als een liberale democratie: een staat met vrije verkiezingen, onafhankelijke rechtspraak en volledige burgerrechten voor alle burgers, ongeacht religie of etnische afkomst. Arabische burgers van Israel hebben actief stemrecht en zijn vertegenwoordigd in het parlement. Vrouwen bekleden hoge posities in het leger, de rechtbanken en de politiek. Dat gegeven staat in scherp contrast met de omringende regio, maar het verdwijnt vaak in de schaduw van het geopolitieke debat rondom Israel.
Vanuit bijbels perspectief is het interessant om na te denken over de vraag hoe een staat die zichzelf als de hedendaagse belichaming van het bijbelse Israel beschouwt, zich verhoudt tot de bijbelse normen voor gerechtigheid en recht. De profeten van het Oude Testament waren niet zachtzinnig in hun kritiek op onrecht: Amos, Jesaja en Micha spreken allen duidelijke taal over de verantwoordelijkheid van het volk van God voor de zwakken en de vreemdelingen in hun midden.
Het Joodse karakter van de staat
Israel definieert zichzelf uitdrukkelijk als een Joodse en democratische staat. Die combinatie roept vragen op: hoe verhoudt het Joodse karakter van de staat zich tot de rechten van niet-Joodse burgers? In de praktijk worstelt de Israelse samenleving voortdurend met die spanning, en de politieke discussies binnen Israel zijn levendig en pluriform. Er zijn secularisten en ultra-orthodoxen, zionisten en post-zionisten, nationalisten en vredesactivisten. De Israelse democratie is verre van monolithisch.
Die interne pluriformiteit is vanuit bijbels perspectief niet onbelangrijk. God heeft nooit een theocratische eenheidsstaat beloofd die alle tegenstellingen glad strijkt. De profeten beschrijven een toekomstig herstel van Israel onder Gods directe heerschappij, maar dat herstel ligt in de toekomst. De huidige staat Israel is een menselijk en historisch project, hoe bijzonder ook. Dat verdient eerlijkheid van wie er theologisch over nadenkt.
Parlement en rechtsstaat
De Knesset, het Israelische parlement, functioneert al meer dan zeventig jaar als wetgevend orgaan van de staat Israel. Op de officiële website knesset.gov.il zijn de wetteksten, plenaire verslagen en commissievergaderingen openbaar toegankelijk, wat een transparantie biedt die in de regio uniek is. De Hoge Rechtbank van Israel heeft zich door de jaren heen geprofileerd als een onafhankelijk orgaan dat ook overheidshandelen toetst en burgerrechten beschermt.
Christelijke reflectie
Stichting Vrienden van Israel is geen politieke organisatie en neemt geen positie in ten aanzien van de interne politiek van Israel. Maar de stichting benadrukt dat het Joodse volk en de staat Israel recht hebben op een eerlijke beoordeling: niet geidealiseerd maar ook niet gedemoniseerd. Wie de bijbelse profetie serieus neemt en tegelijk eerlijk kijkt naar de werkelijkheid van de staat Israel, kan niet anders dan concluderen dat die werkelijkheid complex en boeiend is. De discussie over gerechtigheid en recht in Israel is geen reden om de bijbelse beloften aan het Joodse volk te vergeten, maar ze is wel een aansporing tot nuchter en serieus nadenken. Zie ook het artikel over aliyah en bijbelse belofte voor aanverwante achtergrond.