Torah en Heilsgeheim (musterion)

 Artikelen  Comments Off on Torah en Heilsgeheim (musterion)
Apr 052010
 

50e jaargang – april 2010 – Artikel 2 (geschreven door Wim Godijn in Bijbels denken  1984) Torah

In onze tijd verdiepen theologen van verschillende kerken zich meer en meer in de Joods/Hebreeuwse denkwereld. Na een eeuwenlange periode van vergeestelijking en allegorisering van de heilsgeschiedenis van Israël, horen we nu allerwegen de oproep dat de Kerk moet terugkeren naar haar Joodse oorsprong.
Daardoor krijgt de kerk weer zichtop Israël, op de verbonden en wetgeving. En mede daardoor op de verwerkelijking van het Messiaanse Rijk en het mens-zijn hier op aarde. Het moet immers uitlopen op een nieuwe hemel én aarde waarop gerechtigheid wonen zal!

Voor het christendom -in algemene zin genomen- is dit alles een hoogst belangrijk gebeuren. Denken we slechts aan het gesprek tussen Synagoge en Kerk, maar ook aan de ontwikkeling van zelfstandige Israëlische gemeenten, de Messias-belijdende Joden (Jehoediem Mesjichiem). Maar mét dit gebeuren ontstaan ook weer tegenstellingen en uitersten: van hemel-theologie naar messiaanse bevrijdingstheologie, van vergoddelijking naar vermenselijking, enz. Waar het ons met dit artikel om gaat is, dat te midden van al deze ontwikkelingen, het steeds meer begint door te dringen dat met de Torah -de 5 boeken van Mozes, die de kern vormen van het zg. Oude Testament-, duidelijke aanwijzingen en richtlijnen gegeven zijn voor het eenmaal te verwerkelijken Messiaanse rijk van vrede en gerechtigheid; het is goddelijk onderwijs voor Israël én de volken, hier op aarde! Dat is de grote lijn, de normale gang van zaken in de heilsgeschiedenis van Israël. De Torah vormt, samen met de mondelinge overlevering de oorspronkelijke hebreeuwse denkwereld. Daarin werd niet in ‘het verborgene’ gesproken. Eerst in tijden van ballingschap, onder vreemde overheersing, worden er, wat toekomstige dingen betreft, verborgen dingen -zij het versluierd- door de profeten onthuld. Bijvoorbeeld door de profeet Daniël i.v.m. Nebukadnezar’s dromen (Dan.2). Het beeld van de wereldrijken, de machtsstructuren, die vermalen worden door de steen die -zonder toedoen van mensenhanden het beeld vergruist. Uit de Chaldeeuwse wereld wordt dan een woord ontleend dat enigszins verwant is aan het Griekse woord ‘musterion’, hetwelk Paulus later in de verborgenheidsbrieven Efeze en Kolosse, ontleent aan de Griekse denkwereld, maar (vanzelfsprekend) een Hebreeuwse invulling geeft. In de Joods/Hebreeuwse denkwereld werd derhalve niet gesproken in verborgenheden, in mysteries. Dit in tegenstelling met het evangelie dat Paulus predikte. Paulus was zelfs bij uitstek een apostel die ‘in verborgenheden’ sprak (1Kor.2:7). En daarop willen we deze keer de aandacht vestigen. Willen we van een tegenstelling spreken, dan is die er niet tussen -wat in het christendom genoemd werd- het Oude en het Nieuwe Testament. Het is ook niet zonder meer een tegenstelling tussen wet en genade. (Blijkbaar zijn christenen erg goed in het scheppen van tegenstellingen!) Willen we toch van een tegenstelling spreken, dan zouden we die kunnen veronderstellen tussen de heilsgeschiedenis van Israël en die van de Gemeente in het ‘overhemelse’ (=hemel der hemelen) als het Lichaam van Christus, in de zg. ‘verborgenheidsbrieven’ van Paulus (Efz./Kol.), met daarnaast dan de zichtbare gemeenten van het algemeen geloof, zoals die in Timotheus en Titus naar voren komen. De heilsgeschiedenis van Israël is dan de weg van Schepping naar Voltooiing. Het omvat het Oude ‘Testament’ en in grote lijnen ook de vier evangeliën en de Handelingen der apostelen. Met als leidraad daarin dat Gods spreken een spreken is in ‘woorden én daden’ die één zijn. ‘De grote daden Gods’ worden in duidelijke taal verkondigd! Vandaar ook dat God in de heilsgeschiedenis van Israël niet in het verborgene sprak: “Van de aanvang af heeft God niet in het verborgene gesproken” (Jes.45:19;48:16).
Paulus daarentegen sprak juist wél ‘in verborgenheden’. In het bijzonder waar het de grote verborgenheid betreft van de Gemeente in het overhemelse als het Lichaam van Christus. Het unieke van dit ‘samenlichaam’ (Ef.3:6-10) is dat de heilsgeschiedenis van Schepping naar Voltooiing in deze Lichaamsgemeente van Godswege als reeds voltooid wordt gezien, nl. in Christus Jezus, die als Hoofd van Zijn Lichaam, de Gemeente, de belichaming is van Gods heilsgeschiedenis (Kol.1:15-20).
In Christus Jezus werd hét grote doel van de heilsgeschiedenis ‘alles wat in de hemelen en op de aarde is onder één Hoofd -dat is Christus- samen te vatten’ (Ef.1:9-10), in principe reeds bereikt. Hij heeft die weg van Schepping naar Voltooiing voleindigd. En de Gemeente, die Zijn lichaam is, is -in een volkomen eenwording met Hem- eveneens in dát doel reeds begrepen, waartoe eens de gehele schepping gebracht zal worden. Zo is Christus in alles de Eerste geworden, als Hoofd van Zijn Lichaam én als Hoofd boven alle dingen (Ef.1:22-23). Willen we dus van een tegenstelling spreken dan is deze als volgt te omschrijven:
De heilsgeschiedenis van Israël én de volken is een gebeuren van Schepping naar Voltooiing. Het is een op-weg-zijn náár de voltooiing. Terwijl de Gemeente, die Christus’ Lichaam is, reeds in Christus voltooid is en vanuit die voltooiing mag leven! En zo, als het ware vanuit ‘tegenovergestelde richting’ met Christus werkt aan de voltooiing van het heelal:‘Om samen met Hem alles tot volheid te brengen’(Efz.4:10).

Israël op de lange weg naar de voltooiing en de Lichaamsgemeente levend vanuit die voltooiing in Christus, de tweede Adam,de nieuwe Mens.En dat is inderdaad een alles-overtreffende genade! (Genade zowel in de zin van het hebr. ‘chen’=gein: God beleeft er vreugde aan, als in de zin van het Latijnse ‘gratias’ = gratie, gratieus). In de heilsgeschiedenis van Israël wordt met de Torah, het goddelijk onderwijs, de volle verantwoordelijkheid op de mens gelegd. De méns moet eenmaal ‘Beeld Gods’ wórden. En daarom: de mens moet in beweging komen. Jij moet het doen! Want alleen zó kan de schepping tot haar bestemming komen. God heeft Israël bevrijd uit de slavernij der machtstructuren, niet om overal vrij van te zijn, maar om tot vervulling, tot voltooiing te komen!
Anders gezegd: in het doen van Torah hóór je de woorden Gods! Daartoe gaf God duidelijke richtlijnen! Het doel van de Torah is echter beperkt, nl. een goede samenleving van mensen die naar Gods wil trachten te leven, ook al zullen ze soms blijven falen. Dat is al heel wat, maar nog niet de Voltooiing. Dan moet de mens nog boven zijn beperktheden uitstijgen, zodat God zal zijn alles in allen. Daarom kan de schepping alleen voltooid worden door de tweede Adam, de Mens Christus Jezus.
Hij heeft als Eerste het doel bereikt dat God met Zijn schepping beoogt. Welnu, in de Mens Jezus is de God van Israël werkelijk zichtbaar geworden en werd zó de Messias. Maar Israël heeft deze Messias afgewezen….heeft niet erkend dat in deze Mens de Torah vervuld werd. In die éne Mens Jezus, op Wien de volle verantwoordelijkheid was gelegd om ‘Torah te doen’. Zelf heeft Jezus hiervan
gezegd: ‘Mijn spijze is de wil te doen Desgenen, die Mij gezonden heeft, en Zijn werk te volbrengen’ (Joh.4:34).
Vandaar ook de ontmaskerende woorden van Jezus: ‘uw aanklager is Mozes, op wien gij uw hoop gevestigd hebt, want indien gij Mozes geloofdet, zoudt gij ook Mij geloven, want hij heeft van Mij geschreven’ (Joh.5:45-47). En als Israël niet luistert naar ‘Mozes en de Profeten’, zoals die éne en ware Mens Jezus gedaan heeft, zullen zij zich tenslotte door niemand meer laten gezeggen…, zelfs al zou het zijn door iemand die uit de doden is opgestaan…’ (Luk.16:31). Voorwaar, duidelijke taal. In verborgenheden werd derhalve niet gesproken. Maar Israël liet zich niet gezeggen, ook niet toen de Mens Jezus werd opgewekt uit de doden…! Zo werd ook gedurende de Handelingenperiode nog steeds in duidelijke en onomwonden taal gesproken. De uitstorting van de Heilige Geest was de proclamatie van de opstanding van Jezus Christus uit de doden. Van Zijn uittocht –de Exodus– als de volle vervulling van het verhaal van de uittocht uit Egypte.
–wordt vervolgd-

Wim Godijn

Translate »